.

ประวัติย่นย่อของทุนนิยม A Very Brief History of Capitalism

2005-10-29T21:28:00.000-07:00

ฝรั่งมองไทย

ไมเคิล ไรท

ประวัติย่นย่อของทุนนิยม A Very Brief History of Capitalism

ทุนนิยมคืออะไร?

ทุนนิยมไม่ใช่เรื่อง "บุญ" หรือ "บาป," หากเป็นระบบแบ่งปัน (หรือแย่งชิง) อำนาจในสังคมโดยอาศัย ทรัพย์ เป็นหลักแทนพละกำลังกายและอาวุธ

สังคมดึกดำบรรพ์ล้วนเป็นเผ่าขนาดเล็กที่เป็นญาติๆ กันจึงไม่มีชนชั้น, มีแต่ผู้เฒ่าและผู้น้อยตามอายุและความรู้ความสามารถ, และแบ่งปันทรัพย์เท่าที่มีอยู่ (ของกิน, ของใช้) อย่างเสมอภาค, ไม่มีใครอดอยาก, หรือหากขัดสนก็อดอยากกันทั้งเผ่า ดังนี้ "ทรัพย์" ไม่มีความหมายและไม่เป็นเครื่องกำหนดว่าใครจะมีอำนาจภายในเผ่า

แต่ในสมัยดึกดำบรรพ์ความสัมพันธ์ ระหว่างเผ่า ไม่มีระเบียบสวยงามเช่นนี้ เผ่าไหนมีชายฉกรรจ์และอาวุธมากกว่า และมีผู้นำเหี้ยมโหดที่สุด, ก็สามารถปล้นเผ่าอื่นได้โดยฆ่าชายทุกคนแล้วลากหญิงไปเป็นเมีย นี่คือระบบ "อำนาจ" สมัยดึกดำบรรพ์

สังคมมนุษย์ (จีน, ฮินดู, พุทธ, มุสลิม, คริสต์ ฯลฯ) ไม่ได้พัฒนาเสมอกันจึงต่างกันมาก, เหลือจะพิจารณาทั้งหมดได้, ผมจึงขอดูเฉพาะยุโรปตะวันตกหลังจักรวรรดิโรมันล้มราวคริสต์ศตวรรษที่ 5-6

ยุโรปก่อนทุนนิยม

ในสมัยกลาง (Middle Ages) หรือยุคมืด (Dark Age) ยุโรปตะวันตกแบ่งเป็นนครรัฐต่างๆ แต่ละรัฐจะสะสมพลฉกรรจ์, พลม้า, อาวุธยุทโธปกรณ์แล้วแย่งชิงอำนาจกันด้วยวิธีรุนแรงที่เรียกว่า "สงคราม"

ภายในนครรัฐแต่ละกลุ่ม (แคว้น) ใครๆ ที่ฉลาดกว่ากัน, นักเลงกว่ากัน, หรือเหี้ยมโหดกว่ากัน, สามารถครองที่นาและชายฉกรรจ์จำนวนหนึ่งก็เป็น "ขุน" เป็น "พระยา" (Earls, Dukes, Barons, Lords ฯลฯ) แล้วส่งพลและเสบียงสมทบทัพหลวง

อย่างนี้เรียกว่า "ระบบศักดินา" (Feudalism), เป็นระบบแบ่งอำนาจกันภายในแคว้นด้วยความรุนแรงเช่นกัน

เริ่มทุนนิยม

ต่อมายุโรปเริ่มเข้ายุครื้อฟื้นศิลปวิทยา (Renaissance) ราวคริสต์ศตวรรษที่ 14 การค้าระหว่างหัวเมืองและแคว้นต่างๆ มีความสำคัญมากขึ้นรวมทั้งการเงินการธนาคาร, โดยเริ่มตามนครรัฐในอิตาลีเหนือก่อน จะเห็นได้ว่าในคริสต์ศตวรรษที่ 15 ตระกูลเมดีจี (Medici) ที่ครองเมือง Florence และแผ่อำนาจทั่วไปนั้นไม่ใช่คนสูงศักดิ์จากยุคเดิม แต่เป็นมหาเศรษฐีนายธนาคารที่มี เงิน ซื้อพลรบ, บำรุงศิลปวิทยา, และซื้อตำแหน่งสมเด็จพระสันตะปาปาให้หลานๆ ครองกินศาสนา

ระหว่างคริสต์ศตวรรษที่ 16-18 นครรัฐ (City States) ต่างๆ กำลังรวมกันก่อตั้งเป็น ประเทศรัฐ (Nation States) รัฐบาลแต่ละประเทศจะมีนโยบายส่งเสริมการผลิตและการค้า, โดยเฉพาะอย่างยิ่งการค้าต่างประเทศ ระบบอย่างนี้เรียกว่า Mercantilism, มีผลนำไปสู่การ ล่าเมืองขึ้น (Colonialism), จักรวรรดินิยม (Imperialism), และไม่ต้องสงสัย ความขัดแย้งกันเองว่าใครจะยึดครองทรัพยากรและตลาดในโลกภายนอก

ปลายคริสต์ศตวรรษที่ 18 (Adam Smith : Wealth of Nations, 1776) นักปราชญ์ผู้ก่อตั้งอุดมการณ์ "เศรษฐศาสตร์เสรีนิยม" (Economic Liberalism) รุ่นแรก ว่า รัฐควรวางเฉย, ปล่อยให้เศรษฐกิจเดินเอง (Laissez Faire) การผลิตและการค้าเสรีจะได้เติบโตขึ้นโดยอัตโนมัติและสร้างความมั่งคั่งผาสุกให้แก่สังคมโดยทั่วไป

เผอิญปรัชญาใหม่นี้เกิดพร้อมกับการคิดประดิษฐ์เครื่องจักรใหม่ (Technological Revolution) เครื่องจักรเหล่านี้ทำให้นายทุนเจ้าของกิจการสามารถทำลายศิลปหัตถกรรมชาวบ้านและยึดตลาดทั้งหมดด้วยสินค้าราคาต่ำและคุณภาพสม่ำเสมอ

ทุนนิยมในคริสต์ศตวรรษที่ 19

ในคริสต์ศตวรรษที่ 19 ปรัชญาเศรษฐศาสตร์เสรีผนวกกับการปฏิวัติอุตสาหกรรม (Industrial Revolution) ต่างสร้างความเหลื่อมล้ำและความอนาถาครั้งยิ่งใหญ่ ที่บ้าน แรงงานหมดศักดิ์ศรี, ไม่มีอำนาจต่อรอง, และมีชีวิตกินอยู่เยี่ยงสัตว์เดรัจฉาน ในเมืองขึ้น (เช่น อินเดีย) ทรัพยากรทั้งหมดอยู่ในมือของอังกฤษและอุตสาหกรรมพื้นเมือง (ทอผ้า, เครื่องมือ เครื่องใช้) ต่างยกเลิกเพราะสู้ผลิตภัณฑ์ราคาถูกจาก Birmingham ไม่ได้

ดังนี้ "ทุน" ได้จัดแจงแบ่งปันอำนาจระหว่างประเทศได้สำเร็จด้วยความรุนแรงบ้าง, เล่ห์เหลี่ยมบ้าง แต่ภายในประเทศ (เช่น อังกฤษ, ฝรั่งเศส, เยอรมัน) ระบอบอำนาจไม่มั่นคงเพราะ 1.อำนาจการเมืองโดยมากอยู่ในมือชนชั้นเจ้านายเก่า (เจ้าของที่ดิน), 2.อำนาจเศรษฐกิจอยู่ในมือนายทุนรุ่นใหม่, 3.ชนชั้นกลางมีจำนวนน้อยจึงมีเสียงไม่มาก, และ 4.ชนชั้นกรรมาชีพไม่มีอำนาจต่อรอง คริสต์ศตวรรษที่ 19 จึงเป็น "ศตวรรษแห่งการปฏิวัติ" ในยุโรป ใครเห็นว่า คาร์ล มาร์กซ์ เป็นยักษ์เป็นมารหรือเพ้อฝันก็ควรกลับไปศึกษาสภาพสังคม-เศรษฐกิจในยุโรปยุคนั้นให้ดี

ที่สหรัฐไม่ใช่อย่างนั้นเพราะเขามีพลเมืองจำนวนไม่มาก, มีที่ดินและทรัพยากรเหลือเฟือ, คนกรรมาชีพจึงพอหวังกินอยู่ดีได้

มีแต่อินเดียนแดงกับคนผิวดำที่แร้นแค้นไร้อำนาจ

ทุนนิยมในครึ่งแรกคริสต์ศตวรรษที่ 20

ปลายคริสต์ศตวรรษที่ 19 อุตสาหกรรมสหรัฐ (เช่น น้ำมัน, เหล็ก และรถไฟ) มีลักษณะผูกขาด, รัฐสภาจึงเริ่มออกกฎหมายคุ้มครองผลประโยชน์สาธารณะ ในยุโรปก็เช่นเดียวกัน :- ฝ่ายเสรีนิยมเห็นจำเป็นจะต้องคุ้มครองและให้สิทธิอำนาจแก่ชนที่ถูกเอารัดเอาเปรียบ, และคุมพฤติกรรมของนายทุนให้อยู่ในขอบเขต

ในคริสต์ศตวรรษที่ 20 ตะวันตกโดยมากถือระบอบ "ประสม-ประสาน (Mixed Economy), คือเป็น ทุนนิยมเสรี แต่รัฐเข้ามาแทรกแบบ สังคมนิยม ใต้ระบอบประชาธิปไตยเพื่อป้องกันไม่ให้เกิดการผูกขาด, การฮั้ว, การฉ้อราษฎร์บังหลวง, และ "มัจฉาคติ" (ปลาใหญ่กินปลาเล็ก)

ในครึ่งแรกของคริสต์ศตวรรษที่ 20 ระบบประสมนี้มีความสำเร็จในระดับหนึ่ง, คือสามารถแบ่งปันอำนาจได้ดีขึ้น เช่น ให้คนส่วนใหญ่ในสังคมมีสิทธิเลือกตั้ง, ทำให้รัฐต้องโปร่งใสและรับผิดชอบมากกว่าเดิม มีการรับรองสิทธิลูกจ้างให้ตั้งสหภาพและต่อรองกับนายจ้าง, และมีความก้าวหน้าด้านสาธารณสุขและการศึกษาสำหรับประชาชน

(ในระยะดังกล่าวมีข้อเว้น, คือประเทศรัสเซียที่ไม่ยอมเปลี่ยนแปลงจึงตกเป็นเหยื่อลัทธิ เลนินนิสต์ ที่มีวิธีแบ่งปันอำนาจเฉพาะต่างหากที่ไม่มี "ทุน" เป็นตัวเกณฑ์)

อย่างไรก็ตาม ระบอบประสมนี้ยังมีบกพร่องดังจะเห็นได้จากการที่เศรษฐกิจโลกหดหู่ (ราว ค.ศ.1930) ทำให้คนตกงานเป็นล้านๆ, และเกิดสงครามโลกถึงสองครั้ง (ค.ศ.1914-1918, 1940-1945) ที่ประเทศต่างๆ ใช้อาวุธแบ่งปันอำนาจกันใหม่ ไม่มีใครทราบสาเหตุแท้จริงของสงคราม บางท่านว่าโลภะโทสะโมหะ, บ้างว่าสันดานโหดธรรมดามนุษย์, หรือดาวร้ายแทรก

รัฐเป็นฝ่ายประกาศและดำเนินสงคราม, ไม่ใช่นายทุน อย่างไรก็ตาม สงครามเป็นกิจการแพงมาก, รัฐจึงไม่กล้าเป็นฝ่ายรุก (Aggressor) หากไม่มีทุนสนับสนุน บางทีผู้สนใจเรื่อง "สงครามและสันติภาพ" ควรศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างรัฐและทุน เป็นไปได้ไหมว่าในบางกรณีสงครามให้กำไรงามกว่าสันติภาพ?

ในครึ่งแรกของคริสต์ศตวรรษที่ 20 ระบบทุนนิยมประสม (Mixed Capitalism) มีทั้งความล้มเหลวและความสำเร็จสร้างสรรค์ ที่สำคัญที่สุดคือมันได้ยกระดับประชาชนจำนวนมากเข้ามาอยู่ใน ชนชั้นกลาง ที่แข็งแกร่ง, มีการศึกษาและอำนาจพอที่จะมีบทบาทรับผิดชอบในการบ้านการเมืองแทนที่จะเป็นฝ่ายถูกกระทำ, ไม่มีสิทธิรู้เห็นหรือแสดงความคิด

ความสำเร็จนี้ปรากฏในงานของ John Maynard Keynes (นักเศรษฐศาสตร์, ค.ศ.1883-1943) ที่นิยามบทบาทของรัฐในการควบคุมและส่งเสริมกลไกของทุน

ทุนนิยมหลังสงครามโลกครั้งที่ 2

ประเทศโลกตะวันตกฟื้นเศรษฐกิจเร็วบ้างช้าบ้าง (สหรัฐไม่ต้องฟื้นเพราะฐานอุตสาหกรรมยังสมบูรณ์อยู่) แต่ทุกประเทศรวมทั้งสหรัฐถือหลักการของ Keynes ว่ารัฐต้องมีบทบาทแทรกแซงเศรษฐกิจไม่ให้ตลาดหัวขวิดก้นคว่ำ มีการตกลงระบบกำหนดอัตราแลกเปลี่ยนเงินตราระหว่างประเทศ งานสาธารณูปโภค (น้ำ, ไฟ, ไปรษณีย์-โทรคมนาคม ฯลฯ) เป็นหน้าที่ของรัฐ, รวมทั้งการสาธารณสุขและการศึกษาระดับประชาบาล

มีการควบคุมธนาคาร, สถาบันการเงินอื่นๆ, ตลาดหลักทรัพย์และกองทุนต่างๆ ไม่ให้เล่นพิเรนทร์, ไม่ให้เล่นถั่วหาย มีการก่อตั้งเป็นรัฐสวัสดิการ (Welfare State) ที่รับรองว่าไม่มีประชากรผู้ใดจะถูกทอดทิ้งให้อดตาย

ระบบประสม (ทุนนิยม+สังคมนิยม) นี้มีล้มลุกบ้าง, แต่โดยมากมีความสำเร็จหลายอย่าง เช่น 1.เศรษฐกิจเติบโตอย่างต่อเนื่อง, 2.ดึงประชากรส่วนใหญ่เข้ามาเป็นชนชั้นกลาง, 3.ลดความเหลื่อมล้ำและความขัดแย้ง, 4.แบ่งปันอำนาจในสังคมให้โปร่งใสและยุติธรรม

แต่ถึงต้นทศวรรษที่ 1980 หลักการ "ประสม" ของ Keynes ถูกฉีกทิ้งลงถังขยะและทุนนิยมเปลี่ยนโฉมใหม่อีกครั้งหนึ่ง

ทุนนิยมปลายคริสต์ศตวรรษที่ 20

ต้นทศวรรษ 1980 Ronald Reagan ในสหรัฐ และ Margaret Thatcher ในอังกฤษ ต่างเลิกศรัทธาหลักการ "เศรษฐกิจประสม" ของ Keynes ว่าเป็นนโยบายล้าหลังกีดขวางและขัดขาการดำเนินการของระบบทุน ท่านทั้งสองกลับศรัทธาทฤษฎี "ตลาดเสรี" (Free Markets) ของ Milton Friedman (นักเศรษฐศาสตร์ ค.ศ.1912-?)

ท่านว่าการแทรกแซงของรัฐทำให้ตลาดบิดเบี้ยวไม่สมดุล ดังนั้น รัฐควรวางเฉย, ปล่อยให้ตลาดเสรีเป็นตัวคุมเศรษฐกิจโดยอัตโนมัติ

เคยได้ยินอะไรคล้ายๆ กันมาก่อนไหม? ใช่แล้ว! มันคือคำสอน Laissez Faire ของ Adam Smith เจ้าเก่า กลับคืนชีพอีกครั้ง, ทั้งๆ ที่ประสบการณ์ 300 ปีแสดงว่า "ตลาดเสรี" ไม่มีตัวจริงแต่เป็นเรื่องหลอกตัวเอง (หรือหลอกชาวบ้าน?) ทั้งนี้ เป็นเพราะตลาดย่อมผูกขาดและปิดบัง (ในระดับหนึ่งระดับใด) โดยนิยาม, มิเช่นนั้นพ่อค้าจะทำกำไรสม่ำเสมอไม่ได้

โดยนิยามแล้ว "ตลาดเสรี" คือการพนันบริสุทธิ์แท้ที่ทั้งเจ้ามือและลูกมือโกงกันไม่ได้เลย เกม "ตลาดเสรีจริงๆ" นี้อาจจะเล่นกันสนุกวันยังค่ำ แต่ไม่มีใครรวยครับ, เพราะในตลาดเสรีจริงๆ โกงกันไม่ได้ และไม่มีทางที่ใครจะเป็นมหาเศรษฐี

น่าชวนพวกมหาเศรษฐี (และสหาย) ที่อ้างว่าตนเป็น "อนุรักษนิยมใหม่" (Neo-cons) และ "เสรีนิยมใหม่" (Neo-libs) มาเล่นใน ตลาดที่เสรีจริงๆ แต่ท่านคงไม่เอาเงินมาเล่นในบ่อนนี้แน่ๆ เพราะกลัวหมดตูด

ในขณะที่โลกตะวันตกกำลังรื้อฟื้นทฤษฎีเศรษฐศาสตร์ล้าสมัย, นักคิดในโลกสังคมนิยม (เช่น เติ้ง เสี่ยว ผิง และ มิคาอิล กอร์บาช็อฟ) กำลังคิดการใหม่ว่าทฤษฎีมาร์กซ์-เลนิน-เหมา เจ๋อ ตุง บกพร่องเป็นที่น่าเสียดายว่า ความเปลี่ยนแปลงในโลกสังคมนิยมเกิดในขณะนั้นพอดี, เพราะชวนให้เข้าใจผิดว่า

สังคมนิยมตกถังขยะประวัติศาสตร์แล้วทุนนิยมมีชัยชนะและเป็นเจ้าของบรมสัจจะทางทางเศรษฐกิจ, สังคมและการเมืองอย่างเถียงไม่ได้

ทุนนิยมในต้นคริสต์ศตวรรษที่ 21

ผู้มีอำนาจทางการเมืองปัจจุบันบางคน (โดยเฉพาะอย่างยิ่ง นายโทนี่ แบลร์, นายบุช ผู้ลูก, และ นายทักษิณ ชินวัตร) ดูเหมือนต่างสืบทอด มรดกความคิด ทางการเมือง-เศรษฐกิจ จากผู้นำรุ่นก่อน, คือ นายเรแกน (ดาราหนังชั้น B), นางแทตเชอร์ (วิศวกรเคมี) และนายบุชผู้พ่อ (พ่อค้านักเก็งกำไรผูกขาด)

มรดกความคิดดังกล่าวเรียกว่า "ระบบเศรษฐกิจใหม่" (The New Economy), ประกอบด้วย

1. "ตลาดเสรี" ที่ไม่เสรีเพราะบรรษัทของประเทศมหาอำนาจเป็นเจ้ามือแจกไพ่ซ่อนถั่ว

2. "โลกาภิวัตน์" ซึ่งก็น่าจะเป็น "จักรวรรดินิยมใหม่" (Neo-Colonialism) คือการเสนอลูกปัดสวยๆ กับน้ำเมาแลกเปลี่ยนกับสิทธิที่จะเข้ามาครอบครองเศรษฐกิจของประเทศ

ขบวนการใหม่นี้ (This New Regime) คืออะไรกันแน่?

1. ความสำเร็จสุดยอดและสมบูรณ์แบบของทุนนิยม (Triumph of Perfect Capitalism)?

2. การบิดเบือนบ่อนทำลายทุนนิยม (Distortion and Perversion of Capitalism)?

3. ความคิดใหม่เอี่ยม (New Theory) ที่จะนำโลกไปสู่ความมั่งคั่งยุติธรรมเสมอภาคเยี่ยงยุคพระศรีอาริย์?

ท่านผู้อ่านช่วยกันคิด, เพราะผมจนใจจริงๆ

Switching To Linux Checklist

2005-07-05T03:16:00.000-07:00

ถ้าคุณเคยได้ยินเกี่ยวกับลินุกซ์และอยากจะลอง หรือหากคุณต้องการทดลองใช้ดูแต่คุณกลัวว่าจะทำให้คอมพิวเตอร์ของคุณเสียหาย บทความนี้เขียนขึ้นสำหรับคุณเลย ลองอ่านดู แล้วเลือกใช้ในสิ่งที่คุณต้องการและไม่ต้องไปสนใจส่วนที่เห็นว่าไม่มีประโยชน์ มันอาจจะช่วยคุณเริ่มต้นใช้ลินุกซ์ครั้งแรกก็เป็นได้

ขอออกตัวก่อนว่า ผมไม่ได้พยายามจะโปรโมตอะไร : ไม่ใช่ลินุกซ์ ไม่ใช่เฟดดอร่า และไม่ใช่เคดีอี หรือกะโนม คุณต้องทดลองมันเพื่อตัวคุณเอง ค้นหาว่าอันไหนเหมาะสมกับคุณที่สุด และใช้งานมัน ภาษาอังกฤษไม่ใช่ภาษาแม่ของผม ผมจึงต้องขออภัยล่วงหน้าหากมีข้อผิดพลาดบ้าง

1. เวลา : หรือ : คุณควรแน่ใจว่ามีเวลาให้กับมันเพียงพอ

ลินุกซ์ไม่ใช่วินโดว์ แม้ว่าลินุกซ์จำนวนมากหลาย ๆ ดิสทริบิวต์ชัน สามารถติดตั้งและปรับแต่งมันโดยผ่านหน้าจอแบบกราฟฟิก (เหมือนเช่นที่ทำบนวินโดว์) งานบางงานทำสำเร็จง่ายกว่า เมื่อคุณพิมพ์คำสั่งแบบคอมมานด์ไลน์ (เหมือนกับ cmd.ext/command.com บนวินโดว์) โปรดทราบด้วยว่าการเรียนรู้ลินุกซ์ต้องใช้เวลา แต่เมื่อคุณทำสำเร็จรางวัลที่ได้รับนับว่าคุ้มค่าต่อความพยายาม

ตัวอย่างเล็ก ๆ ก็เช่น : การเขียนซีดีซํกแผ่นเป็น ISO image สามารถใช้เมาส์คลิก ๆ ไปบนโปรแกรมชื่อ K3B ได้เลย หรือจะนั่งพิมพ์คำสั่ง “cdreord dev=ATAPI:1,0,0 speed=48 filename.iso” บนหน้าจอคอนโซลก็ได้ อีกตัวอย่างคือ การสำรองข้อมูลทำได้ด้วยการพิมพ์คำสั่ง “tar –czpf /media/backup-drive/$HOSTNAME-$(date +%F).tgz” หรือเช่นกัน ทำได้โดยการคลิกเมาส์บนแอพพลิเคชันที่เป็นกราฟฟิก

2. อย่าท้อถอย

ตั้งใจล่วงหน้าไว้เลย ว่าคุณจะไม่ท้อถอย

3. เริ่มต้นทดลองใช้ลินุกซ์ที่เป็น LiveCD ก่อน

ดาวโหลดพวก ISO เขียนใส่ซีดีและทดลองใช้ดู LiveCD จะบูตจากไดร์วซีดีรอมของเครื่องและทำงานได้โดยไม่แตะต้องฮาร์ดดิสของคุณเลย ทดลองเล่นดู ดูว่าลินุกซ์ยังน่าสนใจอยู่หรือไม่?

นี่คือลินุกซ์ดิสทริบิวต์ชันที่น่าสนใจ

Knoppix: http://www.knopper.net/knoppix/index-en.html
Ubuntu: http://www.ubuntulinux.org/
Damn Small Linux (DSL): http://www.damnsmalllinux.org/

ทั้ง Knoppix และ Ubuntu (อูบุนตู) ใช้งานได้บนคอมพิวเตอร์ส่วนใหญ่ที่ติดตั้งวินโดว์เอ็กซ์พีผ่าน ลองใช้ DSL (Damm Small Linux) ดู ถ้าคุณวางแผนว่าจะใช้คอมพิวเตอร์เครื่องเก่า ๆ DSL เป็นระบบปฏิบัติการขนาด 50 เมกกะไบต์ ที่สามารถทำงานได้บนเครื่อง 486/66 ด้วยแรม 16 เมกกะไบต์ และบูตจาก USB flash drive ได้ นอกจากนั้น พวกลินุกซ์แบบไลฟ์ซีดีเหล่านี้ ถูกออกแบบมาเพื่อใช้งานโดยไม่ได้ติดตั้งอะไรลงไปบนฮาร์ดดิสในเครื่องเลย ; วินโดว์ของคุณจึงยังคงปลอดภัย (ยกเว้นคุณไปทำอะไรที่มันแย่จริง ๆ) **LiveCD เมื่อบูตขึ้นมาก็จะมีหน้าตาเหมือนเราใช้วินโดว์ เห็นไดร์ว C: D: เห็นไฟล์อื่น ๆ เหมือนที่เห็นบนวินโดว์ ฯลฯ อะไรที่แย่ ๆ ในที่นี้คงหมายถึง ผู้ใช้ไปสั่งลบไฟล์บนฮาร์ดดิส ถ้าไม่ไปลบไฟล์ ก็ไม่มีปัญหาอะไร –ผู้เรียบเรียง**

4. เลือกลินุกซ์ซักดิสทริบิวต์ชันนึง

สิ่งสำคัญที่สุดอันดับแรก ไม่ว่าคุณจะเลือกตัวไหน โปรดจำไว้ว่า : ลินุกซ์คือลินุกซ์คือลินุกซ์คือลินุกซ์ ลินุกซ์แต่ละดิสทริบิวต์ชันอาจะมีกระบวนการติดตั้งที่แตกต่างกัน การจัดการแพคเกจที่ต่างกัน และเครื่องมือที่ใช้ปรับแต่งแตกต่างกัน แต่โดยเนื้อแท้แล้วลินุกซ์นั้นเหมือน ๆ กัน

โดยส่วนตัวผมใช้เฟดดอร่าคอร์ 3 และ 4 (http://fedora.redhat.com) แต่มันขึ้นอยู่กับรสนิยมส่วนตัวของแต่ละคน ลินุกซ์อื่น ๆ ยังมีอีกเช่น

Mandriva: ชื่อเดิมคือ Mandrake, http://www.mandriva.com/
SUSE: http://www.novell.com/linux/suse/
Ubuntu: http://www.ubuntulinux.org/

5. การเชื่อมต่ออินเตอร์เนต

จะให้ดีควรมีคอมพิวเตอร์อีกเครื่องหนึ่ง (ที่ใช้ระบบปฏิบัติการที่คุณใช้อยู่เป็นปกติ) ที่เชื่อมต่ออินเตอร์เนตอยู่ เพื่อที่จะใช้ค้นหาข้อมูลจาก Google หรือหาข้อมูลในฟอรัมของลินุกซ์ที่คุณชอบ หากคุณไม่ต้องการบูตกลับไปกลับมาระหว่างระบบปฏิบัติการสองตัวในเครื่องเดียวกันเวลาที่คุณติดขัดปัญหา

6. ฮาร์ดแวร์เก่า ๆ

ลินุกซ์ทำงานได้ดีบนฮาร์ดแวร์เก่า คุณสามารถใช้เครื่อง AMD K6 500 หรือ Pentium3 450 และการ์ดจอเก่า ๆ แบบ ATI Range Pro 128 ได้ ถ้าคุณมีหน่วยความจำ (RAM) เพียงพอ มันจะทำงานได้ดีทีเดียว ผมมีเครื่อง Dell Inspiron 7000 เป็น 366 Mhz Intel PII, 256 MB, Harddisk 10 GB ผมสามารถเล่นเกมส์ Doom3 ได้ มันเพียงพอที่จะใช้เขียนโปรแกรม อ่านอีเมล์ เขียนเอกสารและท่องเนต

7. Google

หากคุณติดขัดไม่รู้จะทำอย่างไร ให้ค้นหาจาก Google www.google.com สันนิษฐานว่าคำถามของคุณคงจะมีคนอื่น ๆ ถามและตอบแล้วนับพันครั้ง ค้นมันดูและคุณจะพบคำตอบ

8. อ่านคู่มือ

เปิดอ่านหน้า help ในเวบไซต์ของลินุกซ์ดิสทริบิวต์ชันของคุณ ทั้งหมดมักจะมีเอกสารที่ดีพอ
ลองไปดูที่ The Linux Documentation Project: www.tldp.org
หากต้องการความช่วยเหลือเรื่องคำสั่ง พิมพ์ man [คำสั่ง] (เช่น man ls) ในคอนโซล มันจะโชว์หน้าคำอธิบายให้

9. ฟอรัมสำหรับความช่วยเหลือ

ใช้ฟอรัมเพื่อขอความช่วยเหลือ อย่าเกรงว่าจะดูไม่ฉลาด เราทุกคนเคยโง่ หรือทำผิดพลาดมาก่อนทั้งสิ้น (หรือใครเคยสั่ง rm –rf มั่ง?)

Linux questions: http://www.linuxquestions.org/questions/index.php
Fedora Forum: http://forums.fedoraforum.org
Ubuntu Forums: http://www.ubuntuforums.org/
Mandriva Forums: http://mandrivausers.org/
SUSE Forum: http://support.novell.com/forums/

10. จดบันทึก

จดบันทึกทุกอย่างที่คุณทำไว้ คุณอาจต้องใช้มันอีกในอนาคต

11. ใช้ซอฟท์แวร์ลินุกซ์ : หรือ : อย่าวางแผนใช้ซอฟท์แวร์ของวินโดว์บนลินุกซ์

คุณอาจติดตั้งโปรแกรมชื่อ wine ได้ (เป็นโปรแกรมแปลงให้ซอฟท์แวร์ของวินโดว์รันบนลินุกซ์ได้ http://www.winehq.org) เพื่อใช้งานโปรแกรมวินโดว์ที่คุณชอบหรือว่าเล่นเกมส์ สิ่งสำคัญคือเราควรเปลี่ยนแปลงการใช้งานของเราทั้งหมด

ลินุกซ์มีซอฟท์แวร์ให้ใช้งานจำนวนมากซึ่งมาพร้อมกับการติดตั้งลินุกซ์แต่ละดิสทริบิวต์ชันอยู่แล้ว ทั้งที่ทำงานบนเดสก์ทอปชื่อ KDE (http://www.kde.org) และ GNOME (http://www.gnome.org), Open Office (http://www.openoffice.org) ชุดออฟฟิศแบบไมโครซอฟท์ออฟฟิศ, Evolution ที่ทำงานได้เหมือนกับโปรแกรม outlook ของวินโดว์ (http://www.gnome.org/projects/evolution/), K3B โปรแกรมเขียนซีดีเหมือนกับ Nero (http://www.k3b.org) และยังมีโปรแกรมอื่น ๆ อีกมากมาย

ตอนนี้ดีกว่าแต่ก่อน เกมส์จำนวนมากถูกแปลงให้เล่นบนลินุกซ์ได้แล้ว : เช่น Quake 1/2/3, Doom3. Unreal, UT, TU2K3/4, Enemy Territory และ America’s Army คุณต้องใช้ซีดีต้นฉบับเพื่อติดตั้งเกมส์พวกนี้

12. ตรวจสอบฮาร์ดแวร์

ก่อนจะเริ่มต้น คุณสามารถค้นหาฮาร์ดแวร์ที่ใช้งานลินุกซ์ได้ที่ http://www.linuxcompatible.org/compatiblility.html

12.1 โดยทั่วไป

CPU : 80486 หรือรุ่นสูงกว่า (AMD, Intel และ VIA) สนับสนุนทั้ง 32 บิต และ 64 บิต ลินุกซ์ดิสทริบิวต์ชันใหม่ ๆ มีความต้องการ Pentium3, Athlon หรือรุ่นสูงกว่า
Chipset : AMD, Intel, VIA, nVidia (ตัวหลังอาจต้องการไดรเวอร์จาก http://www.nvidia.com/object/unix.html)
หน่วยความจำ : ขึ้นอยู่กับลินุกซ์แต่ละดิสทริบิวต์ชันและการใช้งานซอฟท์แวร์ 256 เมกกะไบต์ควรจะเพียงพอ (บางดิสทริบิวต์ชัน ทำงานได้แม้มีหน่วยความจำเพียง 16 เมกกะไบต์)
พื้นที่ฮาร์ดดิส : หากติดตั้งลินุกซ์แบบเต็ม (รวมถึงชุดออฟฟิศ, เครื่องมือสำหรับพัฒนาโปรแกรม, โปรแกรมอำนวยประโยชน์อื่น ๆ, เกมส์) ใช้พื้นที่ราว ๆ 3 กิ๊กกะไบต์ ลินุกซ์บางดิสทริบิวต์ชันที่ทำงานเฉพาะด้านอาจใช้พื้นที่เพียง 100 เมกกะไบต์

12.2 การ์ดแสดงผล

แบบสนับสนุน 2D : (เพียงพอที่จะใช้ท่องเนตและทำงานเอกสารต่าง ๆ) ATI Radeon 7/8xxx, nVidia GF2/3/4/5/6, Intel i8xx/9ixx, การ์ดจอเก่า ๆ ส่วนใหญ่มักจะใช้งานได้ (Matrox/Voodo/older ATIs และอื่น ๆ)
แบบสนับสนุน 3D : การ์ดของ nVidia Geforce (http://www.nvidia.com/cbject/unix.html) ถ้าเป็น ATI 3D ยังไม่สนับสนุน (ATI กำลังทำอยู่ http://www.ati.com/products/catalyst/linux.html ) หากคุณต้องการเล่นเกมส์ล่าสุด (UT2K4, AA, Doom3) ให้ใช้การ์ดของ GF6xxx
**ในที่นี้หมายถึง ATI ยังไม่สนับสนุนการเล่นเกมส์ 3 มิติ แต่การ์ดจอ ATI ใช้งานลินุกซ์ทั่วไปได้ –ผู้เรียบเรียง)

12.3 คอนโทรลเลอร์ของฮาร์ดดิส

SCSI : สนับสนุน RAID controller หลัก ๆ
SATA : สนับสนุน non raid SATA controller ส่วนใหญ่
IDE : สนับสนุน non raid IDE controller ส่วนใหญ่
SATA/IDE RAID : IDE/SATA controller แบบบนเมนบอร์ดส่วนใหญ่นั้นจริง ๆ แล้วทำงานแบบกึ่งซอฟท์แวร์ (ใช้ CPU ของเครื่องทำงาน) และอาจใช้งานไม่ได้บนลินุกซ์ (คุณอาจมองเห็นพอร์ทของ IDE/SATA และเห็นไดรเวอร์ แต่จะไม่เห็น logical RAID array)หรืออาจต้องการไดรเวอร์เพิ่มเติมจากผู้ผลิตฮาร์ดแวร์ตัวนี้ อย่างไรก็ตาม ในเคอร์เนลของลินุกซ์ สนับสนุน software raid (http://www.tldp.org/HOWTO/Software-RAID-HOWTO.html) ใช้งานได้ดีกับ on-board RAID controllers ที่รู้จักกันทั่วไป สนับสนุน RAID5 ที่เป็นฮาร์ดแวร์แท้ เช่น 3ware, LSI และ Adaptec เต็มที่โดยใช้ไดรเวอร์แบบโอเพ่นซอร์ส

**RAID คืออะไร --อภิจิต วิภาสธีรวงศ์**

12.4 เนตเวิร์ค

โมเดม : โมเดมแบบฮาร์ดแวร์ใช้งานได้ โมเดมแบบวินโมเดม ใช้งานไม่ได้ เว้นแต่จะมีไดรเวอร์
**โมเดมแบบฮาร์ดแวร์คือ โมเดม external ที่เป็นกล่องวางนอกเครื่อง, วินโมเดม ก็คือโมเดมแบบที่เราเสียบในเครื่องบนพอร์ต pci –ผู้เรียบเรียง**
การ์ดแลน : 99% ใช้งานได้
ADSL/Cable modems : ส่วนใหญ่ใช้งานได้ อาจต้องการการปรับแต่งบ้าง คำแนะนำของผมคือ ให้ใช้แบบ external และเชื่อมต่อโดยใช้ PPP over Ethernet (ส่วนใหญ่แล้วจะมีประสิทธิภาพดีกว่าด้วย; โมเดมแบบ USB มักจะกินแรง CPU)

12.5 เสียง

ซาวน์การ์ดส่วนใหญ่ใช้งานได้ อย่างน้อยก็พวกฟังก์ชันพื้นฐาน ระบบเสียงแบบ 5.1 หรือมากกว่า อาจต้องการการปรับแต่งพิเศษ แต่ก็ควรจะใช้งานได้ สำหรับข้อมูลเพิ่มเติม ให้ดูที่ Alsa Project สนับสนุนเสียงแบบเมตทริก (http://www.alsa-project.org/alsa-doc)

12.6 อุปกรณ์ต่อพ่วงอื่น ๆ

เมาส์ : รับประกันการใช้งานพื้นฐานเกือบหมด อาจต้องการความช่วยเหลือเรื่องปรับแต่งในเมาส์ปุ่มพิเศษ
USB controllers : ชิปเซ็ตหลัก ๆ ใช้งานได้
อุปกรณ์ที่ต่อพ่วงกับ USB : ขึ้นอยู่กับอุปกรณ์ อุปกรณ์บางชนิดใช้งานได้ เช่น zip, scanners, printers ขณะที่บางอุปกรณ์ใช้ไม่ได้ เช่น webcam
USB flash drives : ควรจะใช้งานได้เลย
Palm : สนับสนุนเต็มที่ รวมถึง email client integration
Printers : พริ้นท์เตอร์ส่วนใหญ่ใช้งานได้ หรือใช้งานผ่าน generic driver (ผมใช้ไดรเวอร์ของ HP LJ5 กับเครื่อง OKI) ข้อมูลเพิ่มเติมดูได้ที่ (http://www.linuxprinting.org)

ขอให้โชคดี

กิลโบ ดาวารา

เกี่ยวกับผู้เขียน

ผมอายุ 31 ปี เป็นวิศวกรซอฟท์แวร์จาก Ramat-Gan อิสราเอล ส่วนใหญ่ผมทำงานเขียนโปรแกรมระดับเคอร์เนลทั้งลินุกซ์และวินโดว์ ผมใช้ลินุกซ์ตั้งแต่ปี 1998

เรียบเรียงจาก Switching To Linux Checklist

เปิดตลาดเพลงด้วยการขโมย

2005-06-01T18:50:00.000-07:00

โดย นิธิ เอียวศรีวงศ์
มติชนสุดสัปดาห์ ฉบับที่ 1291 ประจำวันที่ 13-19 พฤษภาคม 2548

หลายสิบปีมาแล้ว เมื่อตอนที่มีเทปตลับออกมาใหม่ ๆ ผมอยากได้เหลือกำลัง เพราะจะได้ฟังเพลงที่อยากฟัง โดยไม่ต้องนั่งลุ้นทางวิทยุว่าเมื่อไรจะมีให้ฟังเสียที จนในที่สุดก็ได้ครอบครองวิทยุและเครื่องเล่นอันหนึ่งเมื่อราคาถูกลงมามากแล้ว

อยากฟังเพลงอะไรในสมัยนั้นง่ายนิดเดียว เพราะมีร้านที่รับจ้างอัดเพลงลงเทป ตามคำสั่งของเราอยู่ทั่วทุกหัวระแหง อยากได้เพลงอะไรก็จดรายชื่อลงไปให้ได้หนึ่งตลับ แล้วไปยื่นให้เขาอัดให้ วันหลังก็ไปรับมาฟังได้เลย

ถ้าจำไม่ผิดดูเหมือนจะเพลงละ 5 บาท

ครับ ขโมยล่ะสิครับ โดยร่วมมือกันระหว่างพ่อค้ารับจ้างอัดเทปกับผู้บริโภค ขโมยสิ่งประดิษฐ์ของคนอื่นหน้าตาเฉย

แต่สาบานได้เลยนะครับว่า ผม (และคงจะผู้ซื้อเพลงส่วนใหญ่) ไม่ได้สำนึกสักนิดเดียวว่านี่เป็นการขโมย ผมเชื่อว่าพ่อค้าผู้รับจ้างอัดก็ไม่ได้สำนึกเหมือนกันว่าตัวกำลังขโมยของใคร เพราะเขาติดป้ายโฆษณาไว้หน้าร้านอย่างไม่สะทกสะท้านอะไรทั้งสิ้น (คือไม่สะทกสะท้านตำรวจซึ่งสมัยนั้นไม่จับ เพราะบริษัทแผ่นเสียงไม่ได้ลงทุนให้จับ และไม่สะทกสะท้านต่อมโนธรรมสำนึกของตนเอง)

นั่นมันก่อนที่เพลงจะเป็น ธุรกิจทำกำไรมโหฬารเหมือนปัจจุบัน บริษัททำเทปที่อัดแล้วขายยังไม่มีในเมืองไทย ส่วนบริษัทแผ่นเสียงก็พิมพ์ครั้งหนึ่งไม่กี่พันแผ่น ฟังกันมาก ๆ ก็ดีแล้ว จะได้ขายแผ่นเสียงให้หมดไปเสียเร็ว ๆ แท้จริงธุรกิจขโมยเพลงอัดลงเทปยังช่วยซื้อแผ่นเสียงเสียด้วยซ้ำ

จะว่าไป ตอนนั้นเพลงยังไม่ใช่สินค้า อย่างน้อยก็ไม่ใช่สินค้าที่ทำกำไรมากมายนัก ใคร ๆ ก็ฟังฟรี จากวิทยุทั้งนั้น

(ผมขอออกตัวไว้ด้วยว่า การที่เพลงไม่ใช่สินค้าไม่ได้แปลว่าไม่มีใครเสียเปรียบ ดูเหมือนจะเป็นคุณสุเทพ วงศ์กำแหง ที่เคยให้สัมภาษณ์ว่าได้ค่าจ้างร้องเพลงอัดแผ่นเพียงเพลงละ 50 บาทเท่านั้น ไม่ทราบว่าครูเพลง, วงดนตรี, ลูกจ้างที่เป็นผู้คุมเครื่อง ฯลฯ จะได้สักเท่าไร)

เพลงมากลายเป็นสินค้าในเมืองไทยก็เพราะเทปตลับ คือนอกจากราคาถูกที่ซื้อหาได้ไม่ยากแล้ว เครื่องเล่นยังราคาถูกอีกด้วย เกิดตลาดขึ้นอย่างฉับพลัน แล้วก็มีพ่อค้าเข้ามาทำธุรกิจนี้ จนมั่งคั่งร่ำรวยอย่างที่เราเห็นในทุกวันนี้

อย่างเดียวกับซีดีและซีดีคาราโอเกะกำลังไล่เตะเทปตลับออกไปจากตลาดในปัจจุบัน เพราะราคาถูกทั้งแผ่นและเครื่องเล่น

ฉ ะนั้น จะพูดว่าการขยายตัวของธุรกิจเพลงเกิดขึ้นจากเทคโนโลยีก็ได้ แต่ผมคิดว่าถึงเกิดได้เพราะเทคโนโลยี แต่ไม่ใช่เทคโนโลยีล้วน ๆ ที่ทำให้เกิดตลาดเพลงอย่างที่เรารู้จักในทุกวันนี้

ก่อนที่เทคโนโลยี จะทำให้เกิดผลอย่างนี้ จำเป็นต้องเปลี่ยนวัฒนธรรมการเสพย์ “เพลง” ในสังคมไทยเสียก่อน นั่นคือตลาดไม่ได้เกิดขึ้นจากเทคโนโลยี แต่ตลาดเกิดขึ้นจากการเปลี่ยนวัฒนธรรมการเสพย์เพลง

ผมขอสรุปวัฒนธรรมการเสพย์เพลงในช่วงก่อนที่จะกลายเป็นสินค้าให้ฟังอย่างสั้น ๆ ดังนี้

เพลงนั้นเสพย์ฟรีครับ เพราะใคร ๆ ก็ฟังเพลงจากวิทยุเท่านั้น ได้คุณภาพเสียงที่ไม่ดีเท่าไหร่ เพราะวิทยุส่วนใหญ่ยังส่งระบบโมโน คนที่มีเครื่องเสียงไว้ฟังแผ่นนั้นมีน้อยเต็มทน เครื่องก็แพงแผ่นก็แพง แต่เพราะคุณภาพเสียงวิทยุที่ไม่ดีนักนี่แหละ ที่ทำให้ยอมรับเทปตลับ ซึ่งเอาเข้าจริงก็ให้เสียงที่ไม่ดีนัก ได้อย่างง่าย ๆ

ยิ่งกว่านี้ ผมควรกล่าวด้วยว่า วิทยุนี่แหละเป็นผู้ขยายการ “ฟัง” เพลงให้ประชาชนไทยส่วนใหญ่ ในขณะที่ในวัฒนธรรมเดิมนั้น คนไทย “ฟัง-ชม-ร่วม” เพลง ไม่ได้ “ฟัง” เฉย ๆ ประเพณี “ฟัง” เพลงเฉย ๆ เกิดกับคนชั้นสูงก่อนในประมาณ ร.4 ลงมา แต่เพิ่งขยายตัวไปยังประชาชนในวงกว้างก็ต่อเมื่อมีวิทยุกันแพร่หลายแล้ว

แม้กระนั้น คนชอบฟังเพลงจากวิทยุยังไมได้ “ฟัง” เฉย ๆ แต่เคยชินที่จะเข้าไปมีส่วนร่วมด้วย โดยเฉพาะการขอเพลงมอบให้คนโน้นคนนี้ ทั้งที่รู้จักและไม่รู้จักเป็นส่วนตัว

วิทยุทำให้เกิด “นักเพลง” ซึ่งไม่เคยมีในเมืองไทยมาก่อน คือคนชอบฟังเพลงแล้วเข้าไปทำกิจกรรมบางอย่างกับกลุ่มผู้ฟังอื่น (เขียนจดหมายถึงผู้จัดรายการ และขอเพลง เป็นต้น) “นักเพลง” จึงฟังเพลงโดยมีสำนึกว่าฟังร่วมอยู่กับคนอื่น ไม่ใช่ฟังด้วยความชื่นชมอยู่คนเดียว

อย่างไรก็ตาม คนฟังวิทยุที่ไม่ใช่ “นักเพลง” ยังมีอีกมาก คนเหล่านี้ถูกวิทยุสอนให้ “ฟัง” เพลงเฉย ๆ โดยไม่ต้อง “ชม-ฟัง-ร่วม” จนเคยชินกับวัฒนธรรมการเสพย์เพลงอีกอย่างหนึ่ง

วัฒนธรรมการเสพย์เพลง แบบใหม่นี่แหละ ที่เปิดทางให้เทปตลับ ถ้านายฮันเตอร์ พ่อค้าอังกฤษสมัย ร.3 นำเทปตลับและเครื่องเล่นมาขาย คงไม่มีคนซื้อ ปราศจากซึ่งวัฒนธรรมอันนี้ ไม่มีทางที่เทปตลับจะขายออก

แต่ก่อนที่วัฒนธรรมฟังเพลงจากวิทยุจะเคลื่อนมาสู่การฟังเพลงจากเทปตลับ ยังต้องการอีกอย่างหนึ่งครับ นั่นคือการละเมิดลิขสิทธิ์ หรือการขโมย

ก็เคยฟังฟรี ๆ จากวิทยุมาก่อน ถ้าต้องเสียเงินซื้อเพลงหนึ่งตั้งยี่สิบบาท จะมีใครซื้อเพลงมาฟังหรือครับ ซ้ำซื้อทั้งตลับยังอาจได้เพลงที่อยากฟังไม่ถึง 5 เพลงเสียอีก จะมิแพงขึ้นไปใหญ่หรือ ฉะนั้น จึงไปจ้างเขาอัดในราคาเพลงละ 5 บาท ได้ทุกเพลงที่ถูกกับคอตัวเองด้วย

ฟังบ่อย ๆ ก็เกิดความมั่นใจที่จะร้องเองมากขึ้น กลายเป็นประเพณีร้องเพลงในงาน และในโอกาสที่ถูกคะยั้นคะยอให้ร้อง กลายเป็นฐานให้แก่ตลาดคาราโอเกะทุกรูปแบบต่อมา

เทปตลับยังทำให้ “นักเพลง” อำลาเวทีไป เพราะการฟังเพลงจากเทปตลับคือการฟังคนเดียว ไม่มีการสื่อสารกับชุมชน “นักเพลง” อย่างเคย เหมือนฟังรายการ “กล่อมนิทรา” จากวิทยุก่อนนอน ฟังเองเคลิ้มเอง แล้วนอนเอง ไม่เกี่ยวกับคนอื่น

วัฒนธรรมการเสพย์เพลงใหม่แบบนี้เองที่เปิดทางให้แก่ ซาวนด์เบาต์และเอ็มพีสาม ซึ่งตัดโลกภายนอกออกไปโดยสิ้นเชิงด้วยหูฟัง เหลืออยู่แต่ตัวเองและเพลงเท่านั้น

วัฒนธรรมฟังเพลงแบบนี้แพร่หลายได้รวดเร็ว ส่วนหนึ่งก็เพราะการขโมยล่ะครับ เปิดทางให้ผู้คนเข้ามาคุ้นเคยกับการเสพย์เพลงแบบใหม่ จนกระทั่งการทำเทปที่อัดมาแล้วขายเกิดขึ้นได้

อันที่จริง ผมใช้คำว่า “ขโมย” เพลง ก็เป็นความคิดที่เกิดใหม่ เพราะตามปกติเราไม่อาจขโมยสิ่งที่เป็นนามธรรมได้ เพลงไทยแต่ก่อนเป็นสมบัติร่วมกันของสังคม ใครเอาไปเล่นก็ได้ แม้แต่ศิลปินฝรั่งซึ่งเข้าสู่ตลาดก่อนเรา ตอนแรกก็เป็นผู้รับจ้างทำของเท่านั้น คือรับจ้างแต่งเพลงตามที่ผู้จ่ายเงินหรือผู้อุปถัมภ์ต้องการ แต่งแล้วก็กลายเป็นสมบัติสาธารณะไป

ยิ่ง “ขโมย” ฟังยิ่งไปกันใหญ่ เพราะหูมันผ่าได้ยินเอง แล้วใจก็เคลิ้มตามไปเองนี่หว่า

แนวคิดความเป็นเจ้าของสิ่งที่เป็นนามธรรม จนทำให้เกิดการขโมยสิ่งที่เป็นนามธรรม เพิ่งเกิดไม่นานมานี้เอง และผมเชื่อว่ายังไม่สู้จะลงหลักปักฐานมั่นคงนักในสังคมไทย ที่เราละเมิดลิขสิทธิ์กันอย่างหน้าตาเฉยในทุกวันนี้ ไม่ใช่เพราะเราจนหรือเพราะเราหน้าด้าน แต่เราได้แต่ “รู้” ว่ามันเป็นการขโมยตามมาตรฐานฝรั่ง แต่ไม่ได้ “รู้สึก” ว่าเป็นการขโมยซึ่งผิดศีล

ผมชวนคุยเรื่องเพลงจากเทปตลับ (หรือซีดี) ก็เพื่อจะยืนยันสิ่งที่รู้ ๆ กันอยู่แล้วว่า ไม่มีอะไรที่ดีเพียงส่วนเดียว หรือเสียเพียงส่วนเดียว เพราะดีหรือเสียนั้นกำหนดกันขึ้นจากกิเลสของมนุษย์เท่านั้น

การขโมยลิขสิทธิ์นั้นมีข้อเสียเยอะแยะ และพ่อค้ากับอเมริกันก็ร่วมมือกันโฆษณาข้อเสียให้ได้ยินกันอยู่เสมอแล้ว แต่ข้อดีของการขโมยลิขสิทธิ์ก็มีอยู่อย่างที่ผมกล่าวแล้ว นั่นก็คือ ถ้าไม่มีการขโมยเพลงนำทางมาก่อน ธุรกิจเพลงก็คงไม่เฟื่องฟูอย่างที่เป็นอยู่ในทุกวันนี้

เมื่อวัฒนธรรมการเสพย์เพลงได้แพร่หลายมากถึงขนาดนี้ การขโมยย่อมขัดขวางธุรกิจเพลงอย่างแน่นอน กลายเป็นหาส่วนดีจากการขโมยลิขสิทธิ์ไม่ได้เอาเลย สรุปก็คือ ดีหรือเสียขึ้นอยู่กับเงื่อนไข ไม่มีอะไรดีเฉย ๆ หรือเสียเฉย ๆ

ผมจึงอยากพูดถึงข้อเสียของการให้สิทธิเหนือทรัพย์สินทางปัญญาที่ยาวนาน หรือแน่นหนาเกินไปบ้าง เพราะพูดถึงกันน้อยไปหน่อย

ระบอบทรัพย์สินทางปัญหาที่มหาอำนาจพยายามยัดเยียดให้ใช้กันทั่วโลกนั้น มองประโยชน์ทางธุรกิจเป็นหลัก พ่อค้าใช้ระบอบนี้ไม่ใช่เพื่อคิดสร้างสรรค์สิ่งใหม่ แต่ใช้เพื่อเอาเปรียบผู้บริโภคต่างหาก คนที่ซื้อโปรแกรมปฏิบัติการคอมพิวเตอร์มาใช้ คงรู้ดีว่าถูกเอาเปรียบจากบริษัทยักษ์ใหญ่อย่างไร เราไม่มีโอกาสแม้แต่จะ “พอเพียง” กับโปรแกรมที่รับใช้เราได้ดีแล้วด้วยซ้ำ ต้องคอยเปลี่ยนไปตามประกาศิตของบริษัท เราจะหาโปรแกรมใช้งานมาป้อนคอมพิวเตอร์ของเราไม่ได้อีกต่อไป

ส่วนนักประดิษฐ์ก็ไม่สู้จะได้ประโยชน์อะไรนัก เพราะเป็นแค่ลูกจ้างของบริษัท ถึงคิดให้หัวผุอย่างไรก็เพียงแต่ไม่ถูกไล่ออกเท่านั้น รายได้คือเงินเดือนเหมือนเดิม คนที่รวยเอารวยเอาคือผู้ถือหุ้น ไม่ใช่พนักงาน

ระบอบทรัพย์สินทางปัญญาที่เป็นธรรมและเสริมสร้างการปร ะดิษฐ์คิดค้น จึงไม่ใช่ระบอบที่เราใช้กันอยู่ จำเป็นต้องร่วมมือนั่งลงคิดกันใหม่ทั้งระบบ ที่จะทำให้ผู้ลงทุนและนักประดิษฐ์ได้ผลตอบแทนที่คุ้มพอสมควร แต่ไม่คุ้มถึงกับทำให้นักลงทุนไม่ยอมลงทุนกับการคิดค้นอะไรใหม่ ๆ อีกเลย

ในขณะเดียวกัน การถือกรรมสิทธิ์เหนือสิ่งประดิษฐ์ ต้องไม่ทำให้การแข่งขันเป็นไปไม่ได้

เราต้องไม่ลืมว่า การประดิษฐ์คิดค้นสิ่งใหม่ทั้งหลายนั้น เกิดขึ้นได้เพราะผู้ประดิษฐ์คิดค้นเป็นส่วนหนึ่งของสังคมมนุษยชาติ ฉะนั้น ถึงที่สุดแล้วสิ่งประดิษฐ์คิดค้นนั้นย่อมเป็นสมบัติของมนุษยชาติ อย่างที่งานของเชกสเปียร์และศรีปราชญ์เป็น

Why CIOs balk at open source apps

2005-05-29T09:02:00.000-07:00

By Jan Stafford

โปรแกรมแบบโอเพ่นซอร์สที่สำคัญ ๆ สำหรับธุรกิจ – เช่นประเภทใช้ครอบคลุมระบบงานในบริษัทและระบบบริหารจัดการทรัพยากรองค์กร (Enterprise Resource Planning = ERP) – ไม่ได้สร้างความประทับใจให้กับผู้มีอำนาจตัดสินใจนำมาใช้งานในบริษัทต่าง ๆ ในปี 2005

การสำรวจความคิดเห็นแบบไม่เป็นทางการของ SearchEnterpriseLinux.com กับผู้บริหารระดับสูง พบว่า มีการใช้งาน Linux, ใช้ MySQL เป็นตัวเสริมสำหรับงานจัดการฐานข้อมูล (DBMS), และใช้งาน Apache แต่สำหรับ ‘งานที่สำคัญระดับวิกฤติ’ แล้ว ถ้าเป็นโปรแกรมแบบโอเพ่นซอร์สยังต้องมองหาต่อไปในอนาคต

เหตุผลของนักบริหารที่ยังคงไม่ใช้โปรแกรมแบบโอเพ่นซอร์ส คือความกลัวโดยสามัญสำนึก ผู้เชี่ยวชาญด้านไอทีกล่าว

บ างบริษัทไม่ยอมรับโอเพ่นซอร์สเพราะพวกเขาไม่มีผู้เชี่ยวชาญหรือกำลังคนภายใน บริษัท เคเนต เจ เวบเบอร์ เจ้าของบริษัทเวบเบอร์ อิเลคทรอนิค บอก

แม้ราคาต่อประสิทธิภาพ และเสรีภาพในการใข้งาน ซึ่งโปรแกรมแบบโอเพ่นซอร์สมีให้ จะดึงดูดใจเพียงไร แต่การนำมันมาใช้งานและทำงานร่วมกับระบบงานเดิมที่มีอยู่ ยังคงเป็นเรื่องที่ “ปวดหัวอย่างมาก” เวบเบอร์กล่าว “ผมปรารถนาอย่างมากให้ซอฟท์แวร์แบบโอเพ่นซอร์สใช้งานง่ายและปลั๊กแอนด์เพลย์ เหมือนวินโดว์ แต่วันนั้นก็ยังมาไม่ถึงซะที”

เลิกใช้งานของเดิมเป็นเรื่องยาก

ขณะที่โปรแกรมแบบโอเพ่นซอร์สมีต้นทุนที่ต่ำกว่าโปรแกรมลิขสิทธิ์แบบอื่น แต่ขั้นตอนที่ตามมาภายหลังอาจมีค่าใช้จ่ายสูง เคน แฮนสัน นักวิเคราะห์ที่ทำงานให้กับแอคคิวลอจิก บริษัทยาในบริสเบน เพนซิลวาเนีย กล่าว

“การเข้ามาแทนที่โปรแกรมเดิมที่ใช้งานอยู่เป็นงานที่มีต้นทุนสูง แม้ว่าซอฟท์แวร์ที่คุณจะนำมาใช้นั้นจะฟรี” แฮนสันอธิบาย

ผู้ให้คำปรึกษาด้านไอทีอิสระ และแอดมินของมหาวิทยาลัย ไบรอัน มาซายนิค กล่าวเพิ่มว่า การทำให้โปรแกรมแบบลิขสิทธิ์ที่มีอยู่เดิมใข้งานร่วมกับลินุกซ์และซอฟท์แวร์ โอเพ่นซอร์สเป็นเรื่องยาก ตัวอย่างเช่น เวบเพจบางหน้าสามารถดูผ่าน IE เท่านั้นเนื่องจากต้องใช้ ActiveX

โปรแกรมที่มีให้ใช้ยังไม่เพียงพอ

ผู้เชี่ยวชาญด้านไอที เผยถึงข้อบกพร่องต่อความพร้อมใช้งาน ในกลุ่มโปรแกรมโอเพ่นซอร์สระดับเอนเทอร์ไพรส์

“แน่นอนว่า ไม่มีเจ้าหน้าที่ไอทีคนไหนจะเชื่อว่าโซลูชั่นด้านอีเมล์ของโอเพ่นซอร์สจะแย่ กว่าของไมโครซอฟท์” เคน เมอร์รา ผู้ให้คำปรึกษาและผู้จัดการไอทีสำหรับบริษัทด้านงานพิมพ์ใกล้เมืองดัลลัส กล่าว

แฮนสันบอกว่าอุปสรรคหลัก ๆ ที่ขัดขวางการนำโอเพ่นซอร์สมาใช้คือ ไม่มีซอฟท์แวร์ระดับเอนเทอร์ไพรส์มากเพียงพอ -ภาคธุรกิจต้องการซอฟท์แวร์ที่มากกว่าโปรแกรมแบบธรรมดาที่มีอยู่อย่าง เวบเซิฟเวอร์, ดาต้าเบส, ระบบปฏิบัติการ ฯลฯ – มันยากที่จะหาซอฟท์แวร์โอเพ่นซอร์สที่เหมาะสมมาใช้งาน

“พวกเราต้องกา รโปรแกรมที่สามารถเลียนแบบทุก ๆ โปรแกรมที่เป็นที่นิยมของวินโดว์ และต้องการฮาร์ดแวร์ที่สนับสนุนการใช้งานในระบบหลัก ๆ รวมถึงอุปกรณ์ต่อพ่วง” มาซายนิคกล่าวเพิ่ม

การขาดแคลนทางเลือกนี้ รับรู้กันทั้งตลาดในแนวดิ่ง ตั้งแต่นายหน้า, กลุ่มบริษัทประกันภัย, ไปจนถึงบริษัทด้านสุขภาพบางแห่ง ทั้งหมดนี้ พวกเขาบอกว่าเขาผูกติดกับวินโดว์และระบบลิขสิทธิ์แบบ proprietary จนกว่าจะมีโปรแกรมแบบโอเพ่นซอร์สที่เชื่อถือได้และใช้งานร่วมกับระบบอื่นได้ ออกมา

ความกลัวและ FUD (Fear, Uncertainty, and Doubt)

ขณะที่เกิดสามัญสำนึกเรื่อง ทำไมจึงไม่ควรใช้โอเพ่นซอร์สกับงานสำคัญ ผู้เชี่ยวชาญด้านไอทีส่วนใหญ่เชื่อว่าความกลัวนี้เป็นเหตุผลหลักที่ผู้บริหา รด้านไอทีตามบริษัทต่าง ๆ ไม่ใช้โอเพ่นซอร์ส ทุกวันนี้ ไม่มีใครโดนไล่ออกเพราะเลือกใช้ไมโครซอฟท์

ถ้าไอบีเอ็ม, ฮิวเลตแพคการ์ด, และออราเคิล เริ่มต้นย้ายโปรแกรมที่ใช้งานอยู่ไปใช้โอเพ่นซอร์ส เมื่อนั้นพวกผู้บริหารไอทีก็จะเริ่มสังเกตุเห็น ตราบใดที่ยังไม่เป็นแบบนั้น พวกนั้นก็ยังยึดความปลอดภัยเอาไว้ก่อน

“ผู้บริหารส่วนใหญ่ โดยธรรมชาติแล้วจะอนุรักษ์นิยม และจะเดินในเส้นทางที่มีการต่อต้านน้อยที่สุด” ซิด บอยซ์ ผู้เชี่ยวชาญงานสนับสนุนด้านเทคนิคเซิฟเวอร์ SPARC ในอังกฤษบอก “พวกเขาจะยังคงจ่ายให้อะไรก็ตาม ที่ทำให้เขารู้สึกว่าปลอดภัย, ทำงานได้…และไม่ต้องใข้สมองมาก”

แต่อย่ากล่าวโทษไปที่ผู้บริหารไอทีทั้งหมด เพราะทุก ๆ คน – ตั้งแต่ลูกค้าไปจนถึงซีอีโอ – ต่างต่อต้านการเปลี่ยนแปลง โฮเซ่ วาพินโต้ ผู้ตรวจสอบสถาบันวิศวกรรมระดับชาติในลิสบอน โปรตุเกส บอก
การมีปัญหากับซอฟท์แวร์แบบ proprietary จะบังคับให้พวกนั้นยอมรับโอเพ่นซอร์สได้ทีละน้อย

ผู้บริหารด้านไอทีที่ไม่ต่อต้านการเปลี่ยนแปลงจะก้าวกระโดดในการแข่งขัน วาพินโต้กล่าว ผู้บริหารที่ฉลาดจะเข้าใจว่าโปรแกรมโอเพ่นซอร์สที่ใช้ในธุรกิจจำนวนมาก ช่วยเพิ่มผลผลิตได้ดี และจะกลายเป็นมาตรฐานในวันหนึ่ง

เรียบเรียง จาก Why CIOs balk at open source apps

หวงวิชา

2005-05-08T08:57:00.000-07:00

โดย นิธิ เอียวศรีวงศ์
มติชนสุดสัปดาห์ ฉบับที่ 1289 ประจำวันที่ 29 เม.ย.-5 พ.ค. 2548

ผมได้ยินตั้งแต่เล็กว่า คนไทยหวงวิชา รู้อะไรแล้วก็ไม่ยอมบอกคนอื่นง่าย ๆ จึงเป็นสาเหตุทำให้วิชาความรู้ในบ้านเมืองเราไม่เจริญ

ฟังปั๊บก็รู้ได้ทันทีนะครับว่า นี่เป็นคำอธิบายความไม่เจริญ (ทัดเทียม) ฝรั่งในด้านวิชาความรู้ของไทย ฉะนั้น คำอธิบายนี้ไม่ว่าจะจริงหรือไม่ก็ตาม ย่อมปลอบใจคนไทยไปพร้อมกัน

ผมมาสนใจว่าจริงหรือไม่เอาเมื่อโตเป็นผู้ใหญ่แล้ว นั่นคือเริ่มจากการมองหาหลักฐาน เช่นคำสั่งสอนในสมัยโบราณที่ว่ารู้อันนี้แล้ว อย่าเที่ยวไปบอกใครเชียวนะ ไปจนถึงระแวดระวังไม่ให้คนอื่นได้รู้อะไรที่ตัวรู้อยู่ ผมไม่พบหลักฐานโบราณสักชิ้นเดียว ไม่ว่าในวรรณกรรมหรือเอกสารประเภทอื่น จนมาถึงประมาณสมัย ร.5 ลงมา

แปลว่าไม่มีหลักฐานว่าคนไทยรุ่นก่อนหน้านั้นหวงวิชา

ก็พระเจ้าแผ่นดินสมัยรัชกาลที่ 3 ทรงสร้างวัดโพธิ์ ด้วยตั้งพระทัยจะรวบรวมสรรพวิชาความรู้เท่าที่จะสืบหามาได้ในสมัยนั้น รวบรวมขึ้นไว้สำหรับการที่คนทั่วไปจะได้เรียนรู้ตามความปรารถนา แล้วจะบอกว่าหวงวิชาได้อย่างไรครับ

อย่างไรก็ตาม คนที่เชื่อว่าคนไทยหวงวิชาก็ยังอธิบายได้อยู่ดีว่า ให้ดูวัดโพธิ์นั่นแหละเป็นพยาน จะเห็นว่าสรรพวิชาความรู้ที่รวมไว้ในนั้นล้วนเป็นความรู้ชั้นพื้น ๆ ซึ่งใคร ๆ เขาก็รู้กันหมดแล้วทั้งนั้น ไม่มีดุษฎีบัณฑิตคนไหนยอมปล่อยความรู้ระดับลึกในทางโหราศาสตร์, การแพทย์ หรืออักษรศาสตร์ออกมาสู่สาธารณะเลย

ฟังน่าระย่อมากนะครับ และผมเองก็ระย่ออยู่เป็นนานจนแก่ป่านนี้ เพราะไม่มีความรู้ด้านคณิตศาสตร์ไทยโบราณ, โหราศาสตร์ไทยโบราณ, แพทย์แผนไทยโบราณ, อักษรศาสตร์ไทยโบราณ ฯลฯ พอที่จะประเมินได้ว่า ความรู้ในจารึกวัดโพธิ์นั้นผิวเผินจริงหรือไม่

แต่บัดนี้ก็แก่จนได้ที่แล้ว จึงหมดความระย่อลงไปและอยากตั้งคำถามว่า อ้ายความรู้ที่ว่าลึกนักลึกหนาซึ่งไม่กล้าเผยแพร่ให้ใครรู้นั้นคืออะไร? ผมไม่เคยได้ยินสักเรื่องเดียวเลย เช่นมีกลอนกลบทอะไรที่เขาผูกกันมาแต่โบราณ ซึ่งไม่ปรากฏในจารึกวัดโพธิ์บ้าง? ก็ไม่เห็นมีนะครับ

ส่วนจะบอกว่าความรู้ที่วัดโพธิ์ให้ไว้นั้น ไม่ทำให้ใครสามารถผูกกลบทใหม่ของตัวขึ้นได้ นั่นอาจจะจริงหรือไม่จริงผมไม่แน่ใจ เพราะโบราณเชื่อว่าเรียนของเก่าให้เจนจัดแล้ว ก็จะสร้างของใหม่ได้เอง ถึงเีรยนกลบทโบราณแล้วไม่ทำให้ใครผูกกลบทใหม่ได้จริง ก็เป็นเพราะปรัชญาการศึกษาของไทยโบราณไม่ได้ต้องการให้เกิดการคิดสิ่งใหม่ นับเป็นคนละเรื่องกับหวงวิชา

ว่าเฉพาะแขนงความรู้ที่ผมพอมีโอกาสได้อ่านเอกสารบ้าง คือการแพทย์แผนไทย ผมก็ไม่เคยเห็นความรู้อะไรที่ลึกซึ้งที่ถูกเก็บงำเอาไว้ไม่ยอมให้เผยแพร่ในจารึกวัดโพธิ์สักชิ้นเดียว

จริงอยู่หรอกครับ ตัวยาสำหรับแก้โรคลงท้อง อาจแตกต่างกันในแต่ละตำรับ รวมไปถึงสัดส่วนของตัวยาที่ใช้ วิธีปรุงไปจนถึงวิธีกิน และวิธีเสกคาถาปิดปากหม้อยา ก็ไม่จำเป็นต้องเหมือนกัน แม้แต่การแบ่งสาเหตุของการลงท้องว่ามีกี่อย่างก็อาจไม่เหมือนกันด้วย แต่ทุกตำรับก็มีหลักการตรงกันที่พยายามสร้างสมดุลของธาตุทั้งสี่ในร่างกายเหมือนกันทั้งนั้น

ตำรับที่ไม่อยู่ในจารึกวัดโพธิ์ดีกว่าหรือไม่ ผมไม่ทราบ และเชื่อว่าคนโบราณก็ไม่ทราบชัดเหมือนกัน แต่ละสำนักคงอ้างว่าของตัวเด็ดดวงกว่าสำนักอื่นทั้งนั้น แต่เราไม่เคยมีการประเมินสัมฤทธิผลของตำรับยาอย่างเป็นระบบในสมัยโบราณ ฉะนั้น ที่ปรากฏในจารึกวัดโพธิ์จึงเป็นตำรับที่ดีที่สุดหรือคนทำเชื่อว่าดีที่สุด (เช่นเป็นของหมอหลวง) แต่อาจไม่ได้ผลจริงก็ได้

ถึงกระนั้น ก็ไม่ได้เกิดขึ้นเพราะหวงวิชา

ตรงกันข้ามด้วยซ้ำ ถ้ารวบรวมตำรับยาทั้งคนบอกผีบอกในเมืองไทย ซึ่งอุตสาห์เก็บกันไว้เป็นลายลักษณ์อักษรกระจายกันในการครอบครองของบุคคล, ของวัด และของราชการแล้ว ก็จะพบปริมาณมากมายเหลือคณานับ เขาจะลงมือเขียนเอาไว้ทำไม นอกจากเก็บความรู้เหล่านั้นไว้ไม่ให้สูญหายและเผยแพร่ให้แก่คนอื่น ๆ ซึ่งอ่านหนังสือออกและสนใจเรื่องนี้ได้รู้นั่นเอง

ฉะนั้น จึงไม่มีการหวงวิชา อย่างน้อยก็ในหมู่ประชากรที่อ่านหนังสือออก (ซึ่งอาจมีไม่ถึงครึ่ง) อย่างแน่นอน

ประเพณีเรียนหนังสือที่เล่ากันมาก็เหมือนกัน อยากเรียนหนังสือก็เอาพ่อแม่ไปประกอบพิธีกรรมกับครู เสีย "ค่ายกครู" ซึ่งแทบไม่มีค่างวดอะไรในพิธีกรรม แล้วก็ได้เรียนหนังสือ ประเพณีอย่างนี้ฟังดูไม่น่าจะเป็นไปได้ในวัฒนธรรมหวงวิชาเลยนะครับ เอาลูกเข้าสาธิตหรือสวนกุหลาบปัจจุบันยังยากกว่ากันเป็นแสนเท่า

ตรงกันข้ามกับที่ประกาศกันมา ผมกลับคิดว่าการหวงวิชาเป็นผลผลิตของโลกสมัยใหม่ต่างหาก คนที่หวงวิชาที่สุดในโลกเวลานี้ คือฝรั่งในประเทศพัฒนาแล้ว ซึ่งพยายามจะสร้างระบบทรัพย์สินทางปัญญาที่เอาเปรียบคนอื่น ๆ ทั้งโลก เพราะความรู้ในระบบเศรษฐกิจสมัยใหม่กลายเป็นสินค้าร้อยเปอร์เซ็นต์เต็ม แต่ในขณะเดียวกันก็เป็นไปไม่ได้ในระบบสังคมของโลกสมัยใหม่ ที่จะหวงความรู้เอาไว้แต่ผู้เดียว จึงต้องจดสิทธิบัตรความรู้เอาไว้ให้ขายกินกำไรได้นาน ๆ หรือแบ่งความรู้ออกขายเป็นชิ้นเล็กชิ้นน้อย เพื่อทำกำไรได้มากกว่า

จริงอยู่หรอกครับ ที่ฝรั่งรู้จักการขยายความรู้ให้แพร่หลายในหมู่ประชาชน (popularization of knowledge) มาก่อนไทย จึงดูเหมือนไม่ได้หวงวิชา แต่ที่คนไทยไม่ได้ขยายความรู้ให้แพร่หลาย ก็ไม่ใช่เพราะหวงวิชาหรอก ก็มีปัญญาความสามารถจะขยายได้แค่นั้น คือเขียน (เพราะยังไม่มีการพิมพ์) ลงสมุดเก็บไว้หรือถวายวัด (ซึ่งคือการเผยแพร่อย่างหนึ่ง) อีกทั้งไม่มีเงื่อนไขปัจจัยอะไรในสังคมไทยโบราณ ที่จะต้องขยายความรู้ให้แพร่หลายอย่างกว้างขวางเท่าสังคมฝรั่งด้วย

กล่าวโดยสรุปก็คือ การหวงวิชาเกิดขึ้นเมื่อวิชากลายเป็นสินค้า หรือมีผลประโยชน์ทางการค้าเข้ามาเกี่ยวข้องกับความรู้และการใช้ความรู้ต่างหาก

และการหวงวิชาในลักษณะนี้ ได้ยินได้ฟังกันในเมืองไทยมากก็หลัง ร.5 มาแล้วทั้งนั้น วิชาหนึ่งที่หวงกันมาก คือวิชาที่เอาออกไปขายได้โดยตรง ได้แก่ศิลปะการแสดงทั้งหลาย เพราะหนึ่งในธุรกิจที่เฟื่องฟูขึ้นในระยะแรกที่ชาวนา (ภาคกลาง) ได้กำไรดีจากการทำนาส่งออกคือธุรกิจบันเทิง

การประชันวงปี่พาทย์ซึ่งเริ่มจะดุเดือดมากขึ้น ก็เริ่มในสมัยนี้ เพราะชัยชนะหมายถึงตลาดที่กว้างขึ้นและมั่นคงขึ้นของวง หรือหมายถึงการอุปถัมภ์ที่มีราคาแพงขึ้น จึงต้องสู้กันอย่างเอาเป็นเอาตาย

เช่นเดียวกับหนังตะลุง, ลำตัด, เพลงฉ่อย และต่อมาก็ลิเก ต่างต้องหวงลูกเล่น หวงกลเม็ดเด็ดพราย รวมทั้งหวงตัวพระตัวนาง เพราะล้วนเป็นการแข่งขันกันเพื่อหากำไรในตลาดทั้งสิ้น

ผมคิดว่า ตำนานเรื่องคนไทยหวงวิชาเกิดขึ้นในช่วงนี้ เมื่อวิชาต่าง ๆ กลายเป็นสินค้าได้มากขึ้นเรื่อย ๆ ไม่ว่าวิชาทำว่าว (ขาย), วิชาทำตะกร้อ (ขาย), วิชาทำขนม (ขาย), วิชา ฯลฯ ซึ่งสามารถทำขายได้

แต่ลองไปดูวิชาความรู้ที่ยังไม่กลายเป็นสินค้าดูเถิดครับ ผมเห็นของชาวบ้านไทยแม้จนถึงทุกวันนี้ ไม่เห็นจะหวงอะไรเลย บางกรณียังอุตส่าห์หาทางเผยแพร่วิชาเหล่านั้นฟรี ๆ เสียด้วยซ้ำ ชาวบ้านปากมูลระดมกำลังคนเฒ่าคนแก่มารวบรวมความรู้เกี่ยวกับปลาในลำน้ำมูล (ตามวิธีจำแนกแบบชาวบ้าน ไม่ใช่แบบสัตวศาสตร์ของฝรั่ง - ซึ่งขายได้) กันจนได้ประเภทของปลาเกือบจะเท่ากับที่นักวิทยาศาสตร์เคยรวบรวมไว้ได้ ไม่เห็นหวงวิชาอะไรเลย

ผมไม่ปฏิเสธนะครับว่า ในทุกสังคม (และคงจะทุกสมัย) ความรู้กับสถานภาพทางสังคมแยกออกจากกันยาก เ่ช่นในเมืองไทยคงเป็นไม่ได้ที่จะมีนักเปียโนฝีมือระดับโลกที่มาจากสลัม ถึงจะมีทุนเรียนเปียโนแจกฟรีให้แก่เด็กเยอะแยะแค่ไหนก็ตาม เพราะสิ่งแรกที่เด็กซึ่งจะเป็นนักเปียโนระดับโลกต้องมี คือเปียโนที่บ้านครับ

ฉะนั้น จึงมีวิชาบางชนิดในสังคมโบราณที่เขาไม่เปิดเผยแก่คนทั่วไปอยู่บ้าง ผมจัดวิชาเหล่านี้ว่า เป็นวิชาแห่งอำนาจ เช่น ไสยศาสตร์ เป็นต้น แต่ก็ไม่ใช่การหวงวิชาอยู่ดีนะครับ เพราะที่เขาต้องปิดบังความรู้ทางไสยศาสตร์กันก็เพราะมันมีอันตราย เที่ยวแจกจ่ายให้คนไม่เลือกหน้าไม่ได้ จึงต้องมีข้อกำกับทางศีลธรรมของความรู้ทางไสยศาสตร์ เพื่อไม่ให้อำนาจตกอยู่ในมือของคนชั่ว

วิชาบางอย่างก็อาจต้องหวงไว้สำหรับตระกูล เพราะไปเกี่ยวกับสถานะทางสังคม (ซึ่งก็คืออำนาจในอีกรูปหนึ่ง) เช่นเป็นโหราจารย์ในราชสำนัก หรือเป็นหมอผีของสังคมชนเผ่าบางสังคม

หมอผี เป็นสถานะทางอำนาจอย่างแน่นอน ในบางชนเผ่าจึงใช้วิธีสืบทอดสถานะนี้ผ่านทางสายโลหิต (คล้ายกับพราหมณ์) บางชนเผ่าใช้การเลือกจากคนที่มีลักษณะพิเศษบางอย่าง เอามาฝึกปรือจนสามารถทำหน้าที่ของหมอผีได้ และได้สืบทอดตำแหน่งต่อไป แต่ความรู้ที่จะเป็นหมอผี ย่อมไม่ใช่ความรู้สาธารณะที่ทุกคนเข้าถึงหมด

เรื่องนี้เข้าใจได้ไม่ยาก แต่กรณีเช่นนี้ การหวงวิชาไม่ใช่บุคคลเป็นผู้หวงเพียงคนเดียว แท้จริงแล้วสังคมทั้งสังคมนั่นแหละที่ต้องหวงเอาไว้กับบางคนเท่านั้น เพราะการกระจายความรู้โดยไม่เลือก ย่อมกระทบต่อโครงสร้างสังคมทั้งหมด

คนไทยปัจจุบันจึงหวงวิชากว่าคนไทยในอดีต และฝรั่งหวงวิชากว่าไทย เพราะฝรั่งมีวิชาที่ต้องหวงมากกว่าไทย และนั่นคือวิชาที่เป็นสินค้าขายดีในตลาด

Moving IT management to a new paradigm

2005-05-04T03:59:00.000-07:00

By Jan Stafford

ซอฟท์แวร์บริหารจัดการไอที แบ่งประเภทได้ตั้งแต่โซลูชั่นเฉพาะด้านนับร้อย ไปจนถึงซอฟท์แวร์ที่รวมกันเป็นชุดขนาดมหึมาใช้สำหรับบริษัทขนาดใหญ่ Robert Fanini ผู้ร่วมก่อตั้งและประธานเจ้าหน้าที่บริหารของ GroundWork Open Source Solution Inc., ในเอเมอรี่วิลล์ แคลิฟอร์เนีย ตั้งเป้าหมายไว้ระหว่างสองกลุ่มข้างต้น ด้วยชุดซอฟท์แวร์แบบโอเพ่นซอร์สที่ไม่ซับซ้อน ราคาต่ำ สำหรับการบริหารจัดการไอที ในการสัมภาษณ์ครั้งนี้ Fanini อธิบายว่าโอเพ่นซอร์สจะเปิดหูเปิดตาของหัวหน้าเจ้าหน้าที่บริหารด้านไอที (Chief Information Officers = CIOs) ที่ยังคลางแคลงใจได้อย่างไร

คุณยังคงเห็นความน่าสนใจของซอฟท์แวร์โอเพ่นซอร์สสำหรับบริษัทต่าง ๆ อยู่หรือเปล่า?

Fanini: พวกเราเห็นแรงกดดันอย่างมากที่มีต่อผู้บริหารระดับสูง จากสตาฟท์ด้านไอทีของบริษัทเหล่านั้น ซึ่งต้องการใช้ลินุกซ์และซอฟท์แวร์แบบโอเพ่นซอร์ส

ในทางตรงกันข้าม CIOs จำนวนมากบอกเราว่าโอเพ่นซอร์สไม่ได้อยู่ในความสนใจของเขาแล้ว ทำไมคุณจึงคิดว่าพวกเขาไม่สนใจโอเพ่นซอร์สเอามาก ๆ? จะเปลี่ยนแปลงความคิดนั้นด้วยอะไร?

Fanini: CIOs อาจจะแสดงออกว่าพวกเขาไม่ได้มุ่งความสนใจไปที่โอเพ่นซอร์ส เพราะซอฟท์แวร์โอเพ่นซอร์สส่วนใหญ่ ถูกใช้งานในแผนกพัฒนาของบริษัทขนาดยักษ์อยู่แล้ว โอเพ่นซอร์สเป็นทางเลือกแรกสำหรับเครื่องมือที่ใช้ในงานพัฒนา -- Apache (ใช้งานเป็นเวบเซิฟเวอร์กันมากกว่า 80%) เป็นตัวอย่างที่ดีของเรื่องนี้

ผลประโยชน์จากการใช้ซอฟท์แวร์โอเพ่นซอร์สจะเกิดขึ้นเด่นชัดกับ CIOs เมื่อมันเป็นทางเลือกหนึ่งในแผนกไอที ประโยชน์เหล่านี้จะค่อย ๆ ปรากฏขึ้นเนื่องจาก เราหาโปรแกรมโอเพ่นซอร์สมาใช้งานได้ง่ายและใช้สะดวก เป็นความจริงที่ว่าเมื่อผู้เชี่ยวชาญยอมรับโอเพ่นซอร์ส ก็จะเพิ่มประสิทธิภาพแง่บวกกับการใช้งานโอเพ่นซอร์สภายในบริษัท

หากพิจารณาจากประวัติศาสตร์ไอที ผลิตภัณฑ์โอเพ่นซอร์สมีคุณสมบัติอะไร ที่ทำให้มันเป็นทางเลือกที่ดีในช่วงเวลานี้?

Fanini: ทุกวันนี้ โครงสร้างพื้นฐานทางไอทีของธุรกิจต่าง ๆ ต่างชนิดกัน ใช้งานร่วมกันไม่ได้
ดังนั้น จึงเป็นเรื่องสำคัญที่จะเลือกเครื่องมือและแอพพลิเคชันซอฟท์แวร์ที่ยืดหยุ่น และมีความ
สามารถใช้งานร่วมกับเครื่องมือและโปรแกรมที่มีอยู่แต่เดิม ชุดโปรแกรมของโอเพ่นซอร์ส
มักจะมีความยืดหยุ่นสูง และใช้งานร่วมกับโปรแกรมเดิมได้สบาย เพราะมันไม่ใช่โปรแกรมแบบ
proprietary (คนไทยเรียกกันว่าโปรแกรมลิขสิทธิ์ --ผู้เรียบเรียง)

CIOs บางคนบอกกับเราว่า พวกเขาได้ยินมามากเกี่ยวกับซอฟท์แวร์โอเพ่นซอร์สว่า ยืดหยุ่นกว่าและ
ใช้งานร่วมกับซอฟท์แวร์ที่มีอยู่เดิมง่ายกว่า แต่พวกเขาไม่ "เข้าใจ" จริง ๆ ว่าทำไมโอเพ่นซอร์สจึงมี
คุณลักษณะนี้? คุณช่วยอธิบายได้ไหม?

Fanini: คำตอบง่าย ๆ คือ โดยธรรมชาติโอเพ่นซอร์สถูกออกแบบ วางกฏเกณฑ์ และปรับปรุงอย่างต่อเนื่องเพื่อการใข้งานแบบเอนกประสงค์และแบบประยุกต์ การจะทำเช่นนี้ได้ ข้อมูลที่ส่งเข้าไป และผลลัพธ์ที่ได้ออกมาในระบบโอเพ่นซอร์ส ต้องตั้งอยู่บนพื้นฐานของมาตรฐานที่ได้รับการยอมรับในวงกว้าง หรืออย่างน้อยที่สุด โปรโตคอลสำหรับการใช้งานเชื่อมต่อกันจะเป็นแบบเปิด กำหนดไว้ชัดเจนและเผยแพร่ออกมา รหัสต้นฉบับก็เผยแพร่ให้ใช้ประโยชน์เช่นกัน ผู้ใช้งานจึงมีความสะดวกที่จะนำรหัสต้นฉบับมาดัดแปลงส่วนเชื่อมต่อใด ๆ เพื่อส่งและรับข้อมูลฟอร์แมตที่ต่างประเภทกันได้ ทำให้ง่ายต่อการผสมผสานเข้ากับระบบงาน, เครื่องมือ และข้อมูลที่มีอยู่เดิม

ในทางตรงกันข้าม ซอฟท์แวร์เชิงพานิชย์ (commercial) นั้น "ปิด" (ไม่มีรหัสต้นฉบับให้ใช้) มีอินเทอร์เฟซและข้อมูลเป็นแบบ proprietary เพื่อปกป้องตัวผู้ขายซอฟท์แวร์เอาไว้

CIOs บางคนเชื่อว่าพวกเขาจำเป็นต้องบังคับพวกสตาฟท์ทางไอทีเพื่อจะนำโอเพ่นซอร์สมาใช้ เพราะผู้จัดการด้านวินโดว์และยูนิกซ์รุ่นปัจจุบัน ไม่มีทักษะในการใช้งานโอเพ่นซอร์ส ความเชื่อนี้มีอะไรถูกและผิดบ้าง?

Fanini: เป็นเรื่องจริงที่การใช้งานลินุกซ์ในสำนักงานที่ใช้วินโดว์/ยูนิกซ์อยู่ ต้องการสตาฟท์ไอที ที่ได้รับการเทรนให้รู้จักการจัดการลินุกซ์ ผมเชื่อว่าเทคนิเชี่ยนส่วนมากยินดีกับโอกาสที่จะได้เรียนรู้การทำงานกับลินุกซ์ เพราะมันมีส่วนแบ่งทางการตลาดเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว

เรียบเรียงบางส่วนจาก Moving IT management to a new paradigm